Özgüven; kendini olduğu gibi kabul etme, kendi değerini dışsal onaydan bağımsız hissedebilme ve yaşamla sağlıklı biçimde ilişki kurabilme kapasitesidir. Düşük özgüven çoğu zaman sessizce taşınan ancak kişinin ilişkilerini, kararlarını ve günlük deneyimlerini derinden etkileyen bir güçlüktür.
Özgüven Sorunları Nasıl Kendini Gösterir?
- Süregelen yetersizlik ve "yetmemek" hissi
- Başkalarının onayına aşırı bağımlılık
- Eleştirilere karşı yoğun duyarlılık ve savunmacılık
- Kendi görüşlerini ifade etmekte güçlük
- Başarıları küçümseme, başarısızlıkları büyütme
- Karşılaştırma döngüsü: kendini sürekli başkalarıyla kıyaslama
- Sevilmeye ya da başarıya "layık olmadığı" hissi
Düşük Özgüven Nereden Kaynaklanır?
Özgüven; büyük ölçüde erken dönem deneyimler, bakım veren figürlerden alınan mesajlar ve çevresel koşullar tarafından şekillendirilir. Eleştirici ya da koşullu sevgi içeren bir yetişme ortamı, kişinin "yeterince iyi değilim" gibi temel inançlar geliştirmesine zemin hazırlayabilir. Bu inançlar yetişkinlikte otomatik bir şekilde devreye girebilir ve kişinin kendini olduğundan daha yetersiz görmesine neden olabilir.
Düşük özgüven bir karakter özelliği değil, öğrenilmiş bir bakış açısıdır. Ve öğrenilmiş her şey gibi, dönüştürülebilir.
Psikoterapi Sürecinde Nasıl Ele Alınır?
Özgüven ve kendilik algısı üzerine çalışmak; yüzeysel "kendine güven" telkinlerinden değil, bu inançların kaynağını anlamaktan geçer. Psikoterapi sürecinde;
- Kendiliğe ilişkin olumsuz temel inançlar tanımlanır ve sorgulanır
- Onay arayışı ve değer hissi arasındaki ilişki ele alınır
- Öz eleştiri döngüleri ve bunların işlevi incelenir
- Daha dengeli ve gerçekçi bir kendilik algısı geliştirilmesi desteklenir
Bu süreçte Şema Terapi ve Bilişsel Davranışçı Terapi; kişinin ihtiyaçlarına göre ayrı ayrı ya da bütünleşik biçimde kullanılabilir.
Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişiye özel psikolojik değerlendirme yerine geçmez.