Kaygı, tehlike ya da tehdit algısına karşı gelişen doğal bir tepkidir. Belirli ölçüde kaygı işlevseldir; ancak süregelen, yoğun ve günlük yaşamı sekteye uğratan kaygı psikolojik bir güçlüğe işaret edebilir. Stres ise dış koşulların kişinin baş etme kapasitesini aştığı durumlarda ortaya çıkan bir tepkidir. Her ikisi de psikoterapi sürecinde derinlemesine ele alınabilen konulardır.
Kaygının Belirtileri Nelerdir?
Duygusal ve Düşünsel Belirtiler
- Süregelen endişe ve "ya olursa" döngüsü
- En kötü senaryoyu düşünme eğilimi
- Dikkat dağınıklığı, zihnin sakinleşememesi
- Kontrol kaybı korkusu
- Sinirlilik, gerginlik ve huzursuzluk
Bedensel Belirtiler
- Çarpıntı, nefes darlığı hissi
- Kas gerginliği, baş ağrısı
- Uyku güçlükleri, sık uyanma
- Mide sorunları, iştah değişiklikleri
Davranışsal Belirtiler
- Kaygı uyandıran durumlardan kaçınma
- Sürekli güvence arama
- İşleri erteleme ya da aşırı kontrol etme
Kaçınma davranışları kısa vadede rahatlatıcıdır; ancak uzun vadede kaygıyı besler ve kişinin işlevselliğini daraltır.
Psikoterapi Sürecinde Nasıl Ele Alınır?
Kaygı ve stres, psikoterapi sürecinde kapsamlı biçimde çalışılabilen konulardır. Görüşmelerde kaygıyı tetikleyen durumlar ve düşünce örüntüleri tanımlanır; kaçınma döngüleri ve işlevsiz baş etme stratejileri üzerinde çalışılır. Kişinin kaygıyla ilişkisini dönüştürmek ve toleransını artırmak sürecin temel hedefleri arasındadır.
Bilişsel Davranışçı Terapi, kaygı üzerinde araştırma destekli en güçlü yaklaşımlardan biridir. Kaygının daha derin kökenleri söz konusu olduğunda Şema Terapi de sürece dahil edilebilir. Kullanılacak yöntem klinik değerlendirme doğrultusunda birlikte belirlenir.
Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişiye özel psikolojik değerlendirme yerine geçmez.